Mevrouw Brethouwer heeft inhoudelijk leidende rollen vervuld binnen het Nationaal Onderduikmuseum Aalten, de Werkgroep Oral History Gelderland en verschillende andere erfgoed- en cultuurorganisaties. Haar werkzaamheden overstijgen het gebruikelijke vrijwilligerswerk.
Mevrouw Brethouwer initieert en coördineert onderzoek. Ze begeleidt vrijwilligers, adviseert professionals en publiceert toegankelijke, wetenschappelijk verantwoorde werken over de Tweede Wereldoorlog en de Achterhoekse geschiedenis. Ze weet ingewikkelde historische thema’s toegankelijk te maken voor een breed publiek. Ze is al twintig jaar redacteur. Haar oeuvre omvat twee gepubliceerde boeken, 46 artikelen en andere publicaties. Ze stond aan de wieg van de oprichting van de Verhalenvangers Achterhoek en coördineert het Team Onderzoek en het Kenniscentrum Onderduik.
Zij beschikt over veel kennis van de maatschappelijke netwerken in de Achterhoek en de Duitse grensstreek. Samen met haar beheersing van het Nederlands, Nedersaksisch en Duits maakt dat haar tot een unieke verbinder in de grensregio. Zij heeft een belangrijke rol gespeeld in de professionalisering van de Oral History van de regio, waardoor de verhalen van de regio levend blijven.
De combinatie van meer dan twintig jaar grote inzet als inhoudelijk expert en haar bijdragen aan de regionale geschiedschrijving, rechtvaardigt haar benoeming tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.
Mevrouw Brethouwer woonde tot voor kort in de gemeente Lochem. Haar activiteiten vonden voor het overgrote deel in Aalten plaats. De burgemeester van Aalten reikt haar de onderscheiding uit.
